Categoriearchief: Blog

Open erf 23 mei 

Deze column mag maximaal 250 woorden bevatten, en moet een kop en een staart hebben. Dat is best logisch natuurlijk. Maar het betekent ook dat ik vaak allerlei genietmomenten  hier niet kan delen: zoals dat de magnolia en de sneeuwbal zo heerlijk staan te geuren en dat er allerlei bijtjes en hommels komen eten. Dat er een hommelnest zit in een oud mezennestkastje van vorig jaar. Dat de perenbomen zo mooi in bloei staan en de pimpelmezen er al de eerste rupsen zoeken. Dat het eerste oranjetipje net langs vloog. Dat de zanglijster zo heerlijk de hele dag zit te zingen. Of dat ik me zorgen maak omdat ik dit jaar geen heggemussen in de tuin zie. 

Van 16 tot 23 mei is het de week van de biodiversiteit. En alle ambassadeurs in Gelderland zetten in die week hun erf open om zoveel mogelijk mensen te laten meegenieten van waar ze mee bezig zijn. Om te vertellen waarom het zorgen voor biodiversiteit, juist nu, zo belangrijk is en omdat we graag kennis delen. Het is inspirerend voor bezoekers, want alle erven zijn verschillend. Wél delen we allemaal de liefde voor de natuur. 

Dus kom op 23 mei langs. Er zijn bij ons aan Engweg 26 3 rondleidingen: Om 10 uur, 12 uur en 14 uur. We zorgen voor koffie en thee. En wie weet zingt de zanglijster, komt der een ijsvogel langs, is er een kikkerkoor, of komt de buizerd langs om een kikker als lunch te pakken… 

Tip: er is op 23 mei ook open erf bij de nieuwe ambassadeur in Epe. Adres Veenweg 8. Rondleidingen om: 12 uur, 14 uur en 16 uur. En op www.slg.nl zijn de open erven van andere ambassadeurs te vinden!

Groen, groener Groencoach!

De afgelopen maanden mocht ik met een team de opleiding verzorgen voor 9 enthousiaste Groencoaches voor de gemeente Heerde. Zij zijn vanaf volgende maand beschikbaar voor iedereen die geïnspireerd wil worden om tuin of balkon nog aantrekkelijker te maken voor vogels, bijen, vlinders of andere tuinbewoners. 

Super belangrijk, want deze dieren zijn de basis van ons ecosysteem en zij hebben het momenteel heel zwaar. Dus alle hulp is voor hen welkom! 

Het grappige was, dat, door het geven van de lessen, ik mezelf ook weer opnieuw  realiseerde dat die hulp al in kleine makkelijke stappen te realiseren is. Ik werd zelf ook enorm geïnspireerd! Want, hoe groen onze tuin ook is, het kan altijd groener. 

En dus ben ik zelf ook weer druk aan de slag gegaan.

Inmiddels heb ik een aantal vierkante meter terras verwijderd en dat vervangen door groen. In de bestaande borders heb ik inheemse planten zoals look zonder look en robertskruid toegevoegd. 

Inmiddels vliegen er alweer bijen, hommelkoninginnen, citroenvlinders, witjes en dagpauwogen rond die hopelijk blij zijn met de extra restaurants die voor hen geopend worden. En als straks de spierpijn wat gezakt is ga ik ook nog verder met het toevoegen van nog meer nestgelegenheid. Ik word er helemaal blij van. 

Tip: Voor wie ook geïnspireerd wil worden: je kunt je vanaf nu aanmelden voor een Groencoach gesprek op de website van Heerde Energiek. Doen hoor! 

Hoe groener we onze omgeving maken, hoe gezonder het is voor onszelf. Samen maken we het verschil!

Sierappels om op te vreten

Bij onze achterdeur staat een sierappel, een kleine fruitboom met rode mini appeltjes die de hele winter aan de boom kunnen blijven hangen. 

In de afgelopen weken is deze boom echter in rap tempo leeg gegeten. Er trokken grote groepen kramsvogels en koperwieken door de buurt en die zijn dól op deze vruchten, mits ze een keer goed bevroren zijn geweest. 

Uren lang aten ze iedere dag zoveel ze konden. Het zijn schuwe vogels, dus bij de kleinste verstoring vloog de hele groep van meer dan dertig vogels naar hogere bomen in de buurt, om al gauw weer terug te komen en verder te eten. Soms waren een poosje weg, dan zaten ze vast bij de buren te eten. Ook een grote groep spreeuwen en meerdere merels deden mee aan het feest. Het gekwetter,  luid en gehaast, maakte het beeld nog gezelliger. In een paar dagen tijd verdwenen van boven naar beneden de honderden rode appeltjes en ontstond er onder de boom een chaos van afgevallen en aangepikte vruchten. Na een paar dagen was de boom zo goed als leeg en begonnen de vogels de resten onder de boom zelf op te eten. 

Inmiddels zie ik de kramsvogels en koperwieken helaas niet meer. Logisch ook, het eten is hier op, dus ze zijn verder getrokken naar betere oorden. Ik hoop dat ze meer bomen met vruchtjes vinden zodat ze straks met een volle buik kunnen beginnen aan hun lange trektocht terug naar hun zomerverblijf in Scandinavië. 

Het sneeuweffect

En toen ging het begin deze maand ineens sneeuwen. 

Had ik op nieuwjaarsdag nog lopen genieten van de opkomende sneeuwklokjes en de bloeiende kerstrozen, even later lag alles onder een witte deken! Ook daar heb ik enorm van genoten, al gingen mijn plannen om een aantal struiken te gaan planten even de vriezer in… 

Ook de natuur moest schakelen. De katjes van de hazelnoot stopten met open gaan. De vogels hadden ineens veel meer moeite om eten te vinden. Grote groepen vinken en sijsjes kwamen op de elzenproppen af en zochten kwetterend naar overgebleven zaad. 

Ikzelf vond het heerlijk om in de tuin op zoek te gaan naar de sporen in de sneeuw. De grote klauwen van de reiger die was komen buurten of wij nog open water hadden. De kleine sporen van een muis die een kleine trip over de sneeuw had gemaakt. De brede sporen van de das. Toch knap dat al die beesten zich buiten redden zonder kacheltje. 

De planten hebben in deze tijd van het jaar eigenlijk alleen maar baat bij de sneeuw. Klinkt misschien gek, maar sneeuw isoleert. Dus koude wind, of een extra koude nacht, is voor planten veel beter te doen als ze verstopt zitten onder de sneeuw. De groene varens en de bloeiende kerstrozen laten zich dan slap op de grond hangen en zitten hun tijd wel uit, om, na de sneeuw, als de grond weer ontdooid is, zich weer rustig op te richten. En ik kom bij de kachel vandaan en ga weer buiten aan de slag!

Bloeiende wintertuin 

Er bloeit nog steeds van alles in onze tuin. Door de hoge temperaturen zijn er nog steeds madeliefjes en paardebloemen te vinden en bij de hazelnoten groeien de hangende gele katjes. Maar ook in de borders zijn nog toefjes kleur te vinden. Zo bloeit en geurt de mahonie met prachtig gele toeven. Ook de vleesbes geurt. Deze best onbekende plant geniet van een plek  in de schaduw en als je een bloeiend takje binnen op vaas zet, weet je niet wat je ruikt, zó zoet en lekker! De winterheide, de winterviolen, de sneeuwbal en de camelia: allemaal staan ze, te zien vanachter het warme keukenraam, er stralend bij. 

De hele voorgevel van ons huis is bedekt met de gele bloemetjes van de winterjasmijn. In de zomer is de winterjasmijn een onopvallende klimplant, maar vanaf het einde van de herfst tot ver in het voorjaar is het de ster van de tuin. 

Door het warme weer komen ook al overal de neuzen van de eerste bolgewasjes omhoog. Nog een paar weken en dan begint het feest van sneeuwklokjes en andere vroegbloeiers alweer. 

Het kan écht, ook in Nederland, om het hele jaar door iets bloeiende in je tuin te hebben. 

En niet alleen wij worden er blij van. Zeker met de relatief warme dagen van nu, waardoor veel insecten wakker blijven of wakker worden uit hun winterslaap, is het voor hen ook fijn dat ze iets te eten kunnen vinden. Wij blij, zij blij! 

Ik wens iedereen groene en gezellige feestdagen en een gezond en liefdevol 2026!

De Groencoaches 

Het leuke van het schrijven van een column over de natuur en groen in de tuin is dat ik steeds vaker mensen spreek over hoe zij zelf in de tuin bezig zijn. Waar genieten zij van, welke dieren komen bij hen op bezoek, welke vogels nestelen bij hen. En dát inspireert mij dan weer. Ook geniet ik van de tips die ik dan weer krijg, om bijvoorbeeld de aarde van molshopen te gebruiken als potgrond voor mijn zaailingen, of dat de plek van die hoop juist geschikt is om wilde bloemen te zaaien. Of gewoon, een frisse blik die even meekijkt en me op ideeën brengt. Het werkt gewoon! En ik weet natuurlijk ook niet alles..

En voor de trotse tuinbezitters die ook graag inspiratie willen of tuinbezitters die hun tuin nog wat gezonder willen maken, komen er nu Groencoaches in Heerde! 

Deze Groencoaches, er hebben zich al een aantal enthousiastelingen aangemeld, zullen komende winter een cursus van 5 avonden en 2 inspiratieochtenden volgen om daarna, vanaf voorjaar 2026, klaar te staan voor iedere tuinbezitter in de gemeente Heerde die vragen heeft over afkoppelen van regenwater, de tuin aantrekkelijker maken voor vlinders, bijen en egels en nog veel meer. 

Er zijn nog enkele plekken beschikbaar. Dus: heb je zelf interesse om de opleiding tot Groencoach te volgen? Om meer te leren over groen tuinieren en straks in een leuk team van vrijwilligers  andere tuinbezitters te inspireren? Meld je dan aan voor de informatieavond op 17 november 19 uur in De Heerd. Dan zie ik je daar! 

Aanmelden kan via een mail naar Groencoaches@gmail.com

Blij met schimmel

Als kind dacht ik lang dat paddenstoelen alleen in de herfst groeien. Dat komt waarschijnlijk omdat ik geboren ben in de stad, en we in de herfst altijd hier een week op  vakantie kwamen. Tegenwoordig zie ik het hele jaar door paddenstoelen in de tuin.

Ik vind paddenstoelen prachtig.  Ze hebben iets dromerigs, iets lieflijks. 

Nu zijn paddenstoelen de vruchten van schimmels en van dat woord krijgen veel mensen jeuk. Dat is best wel jammer. Want er zijn maar een paar schimmels die, vooral in huis, voor ons ongezond zijn, maar veruit de meeste schimmels doen vreselijk goed werk. Zo ruimen ze gevallen blad en ander dood materiaal op en houden zij planten en bomen gezond. Via een ingenieus ondergronds systeem verbinden schimmels zich met de kleinste worteltjes en zorgen er zo voor dat planten, struiken en bomen voedingsstoffen als mineralen kunnen opnemen die zorgen voor gezonde groei en weerstand tegen ziektes. En al die schimmels hebben weer onderling ondergrondse verbindingen waardoor een soort natuurlijk wifi systeem ontstaat dat informatie kan doorsturen over grote afstanden. Dat is toch briljant! Het is zelfs zo, dat als mijn linde laat weten dat hij wordt aangevallen door luizen, andere lindes alvast beginnen met het maken van afweerstofjes. Ik vind het knap dat we erachter zijn gekomen, maar vooral ook knap dat de natuur dat zo regelt. 

Maar net als bij ons wifi, gaat er soms ondergronds iets stuk. Ook bij mij, want ook ik ontkom niet altijd aan graafwerk in de tuin. Dan is het fijn om te zien dat er weer allerlei  paddenstoelen verschijnen. De sporen die daaruit komen kunnen een nieuw netwerk starten en zo repareren wat ik heb gesloopt. 

De zitmaaier staat bij ons nog in de schuur. Één deze dagen zal hij worden afgestoft en gaat ook bij ons het maaiseizoen weer beginnen. Ik ben echt dól op de geur van gemaaid gras. Maar….we zijn ook dol op de bloeiende  kruiden en insecten. En die insecten zitten niet te wachten op een wekelijkse maaibeurt, want daarmee verdwijnt al hun voedsel. En eerlijk, ik vind een bloeiende weide ook veel mooier dan een groen biljart. Maar … lopen door kletsnat gras is ook lastig. Dus is het steeds een zoeken naar de balans: waar maaien we wel, en waar maaien we niet. Wij maaien eerst de paden die veel belopen worden. En die houden we ook het hele seizoen kort. Eromheen schieten gras en kruiden vrolijk omhoog en kan het loof van de uitgebloeide voorjaarsbollen rustig afsterven. We zien dan groenlingen de zaden van de paardenbloem eten, oranjetipjes op de pinksterbloem, en verschillende dagvlinders op de margrieten. Half juni maaien we een deel van het hoog geworden gras en halen het maaisel gelijk weg. Dit jaar gaan we hooiruiters proberen te maken. Een ouderwets systeem waar insecten en muizen ( voer voor de torenvalk) hun huis in maken. In augustus wordt het overige hoge gras op dezelfde manier gemaaid en afgevoerd. Eind oktober maaien we een laatste keer en dan gaat de maaier weer de berging in. 

Het resultaat van deze manier van maaien is een kleurig bloeiend veld, dat gonst van het leven. En voor ons betekent het veel minder werk en meer genieten. Ik zeg: een winwin-situatie! 

Tip: doe je mee? Meld je dan aan op www.maaimeinietnederland.nl 

De eerste citroenvlinders, groot en geel, dartelen door de lucht, op zoek naar eten en een partner. In deze tijd van het jaar komt de tuin echt uit z’n winterslaap. Dat gaat zò snel, soms voelt het als een ontploffing! Je let even een paar dagen niet op en boem, de narcissen staan ineens te bloeien, de knoppen van de vlinderstruik laten hun zachte blaadjes zien en de merel blijkt ineens al jongen te hebben in de vuurdoorn tegen het huis. Soms heb ik zulke drukken dagen dat ik vergeet om hier even bij stil te staan. Daarom ga ik sinds kort elke dag  5 minuten op tuinsafari. Met een kop thee in de hand slenter ik langs de nestkasten ( hé, dit jaar heeft de pimpelmees het gewonnen van de koolmees), geniet ik van de eerste bloesem van de amandelboom en kijk hoe een aardhommelkoningin stuifmeel uit een paardenbloem haalt. Door een tijdje stil te staan en de vogels te volgen, zie ik de heggemus en vink steeds dezelfde route vliegen. Die zijn dus met hun nest bezig. Straks, als het blad weer aan de bomen zit, kunnen ze zich beter verstoppen, maar nu kan ik ze nog volgen als ze de struiken invliegen. In het water schiet een magere pad weg, een mannetje op haar rug. Eerst eieren leggen, en dan pas eten. En dat na al die maanden vasten: ik geef het je te doen. Bij de laatste slok thee hoor ik de eerste tjiftjaf roepen. Ik denk zacht: welkom terug, en ga weer fris aan het werk. 

Foto: nest van de winterkoning op onze kerstverlichting in het tuinhuisje.

Tip: op de site ‘beleef de lente’ zijn nu de nestactiviteiten van veel vogels te volgen.

Helaas gaat het  slecht met de 360 soorten (wilde) bijen in Nederland. Meer dan de helft staat op de rode lijst en dreigt te verdwijnen. En dat is niet alleen slecht nieuws voor het ecologisch evenwicht, maar ook voor onze eigen voedselvoorziening. Want veel fruit en groenten heeft bijen nodig voor bestuiving. En omdat de meeste bijensoorten voor de mens ook  totaal ongevaarlijk zijn ( hun angel is vaak te kort om ons velletje te doorboren) kunnen we met een gerust hart een bijenparadijs maken in onze tuin. Maak de bij blij! En dat is helemaal niet moeilijk.

Voor hommels ( ook een bijensoort) zijn crocussen, sneeuwklokjes en blauwe druifjes belangrijk om na de winterslaap de nieuwe koninginnen aan te laten sterken. 

Alle bijensoorten zoeken, zodra het warm wordt, bloeiende planten op voor stuifmeel en nectar. Eenjarigen, vaste planten, bloeiende bomen en bloeiende struiken: ze lusten het allemaal. Inheemse planten zijn favoriet, maar zelfs dahlia’s kunnen voedsel leveren, mits de nectar goed bereikbaar is. Hoe meer variatie aan bloemen, hoe meer bijensoorten je helpt. 

Door biologisch plantmateriaal te kopen voorkom je dat je onbedoeld gif in je tuin haalt. 

Heb je een vijver of waterschaal? Dan kunnen de bijen ook drinken. 

Knutsel dan een  bijenhotel in elkaar en hang deze op een zonnige plek en je bijenparadijs is klaar! 

Wil je nóg meer doen? Bouw dan eens een hommelpot en zet deze beschut onder een struik. 

Tip: op www.drachtplanten.nl vind je inspiratie voor inheemse en cultuurplanten waar bijen dol op zijn.